شهرک های صنعتی عمان در دهه ۱۹۷۰ میلادی با هدف تنوعبخشی به اقتصاد و کاهش وابستگی به منابع نفتی، ایجاد شد. این رویکرد منجر به تاسیس چندین شهرک صنعتی در استانهای مختلف عمان شد که هر یک نقش مهمی در پیشبرد اهداف اقتصادی کشور ایفا کردند. شهرک های صنعتی عمان با ارائه تسهیلاتی مانند معافیتهای مالیاتی، قیمت پایین اجاره و انرژی و معافیتهای گمرکی، نقش مهمی در جذب سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی، ایجاد فرصتهای شغلی و تقویت زیرساختهای صنعتی ایفا میکنند.
نقش سازمان عمومی شهرکهای صنعتی عمان (PEIE)
سازمان عمومی شهرک های صنعتی عمان که امروزه با نام «مدائن» شناخته میشود، در سال ۱۹۹۳ با هدف توسعه و مدیریت شهرک های صنعتی عمان تاسیس شد و امروزه نقش کلیدی در جذب سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی ایفا میکند.
وظایف و مسئولیتهای مدائن:
- توسعه و مدیریت شهرکهای صنعتی: مدائن مسئولیت ایجاد و توسعه زیرساختهای لازم برای شهرک های صنعتی عمان را بر عهده دارد و با ارائه خدمات متنوع، محیطی مناسب برای فعالیتهای صنعتی فراهم میکند.
- جذب سرمایهگذاری: مدائن با ارائه تسهیلات و مشوقهای متنوع، از جمله معافیتهای مالیاتی، قیمت پایین اجاره و انرژی و معافیتهای گمرکی، به جذب سرمایهگذاران داخلی و خارجی کمک میکند.
- حمایت از صنایع کوچک و متوسط: سازمان عمومی شهرک های صنعتی عمان با ایجاد مراکز تخصصی مانند مرکز ملی کسبوکار در واحه دانش مسقط، به حمایت و توسعه کسبوکارهای کوچک و متوسط میپردازد.
- ترویج نوآوری صنعتی: این سازمان با همکاری مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی، به ترویج نوآوری و تحقیق و توسعه در صنایع مختلف میپردازد.
سازمان عمومی شهرک های صنعتی عمان در حال حاضر مدیریت ۱۰ شهرک صنعتی در مناطق مختلف عمان را بر عهده دارد و با ارائه تسهیلات و خدمات متنوع، به توسعه پایدار اقتصادی و اجتماعی کشور کمک میکند.
شهرک صنعتی الرسیل (Rusayl)
شهرک صنعتی الرسیل (Rusayl) نخستین و یکی از مهمترین شهرک های صنعتی عمان است که در سال ۱۹۸۳ میلادی تاسیس شد. این شهرک در فاصله ۴۵ کیلومتری شهر مسقط، پایتخت عمان و در نزدیکی فرودگاه بینالمللی مسقط قرار دارد. مساحت این شهرک حدود ۷٫۹ میلیون متر مربع است و در حال حاضر میزبان بیش از ۲۵۹ کارخانه تولیدی در زمینههای متنوع میباشد.
زمینههای فعالیت واحدهای مستقر در شهرک صنعتی الرسیل:
- مواد شیمیایی: تولید انواع مواد شیمیایی صنعتی و مصرفی.
- باتری: ساخت باتریهای مختلف برای مصارف گوناگون.
- برق و مصالح ساختمانی: تولید تجهیزات برقی و مصالح مورد نیاز در صنعت ساختمان.
- کابل فیبر نوری: تولید کابلهای فیبر نوری برای ارتباطات پیشرفته.
- مواد غذایی: فرآوری و بستهبندی محصولات غذایی متنوع.
- منسوجات و پوشاک: تولید انواع پارچه و لباس.
- لوازمالتحریر: ساخت انواع لوازمالتحریر برای مصارف آموزشی و اداری.
- رنگ: تولید رنگهای صنعتی و ساختمانی.
شهرک صنعتی الرسیل از مهمترین شهرکهای صنعتی عمان است که با ارائه خدماتی مانند تامین برق، آب و گاز، محیطی مطلوب برای فعالیتهای صنعتی ایجاد کرده است. این شهرک همچنین با فراهمسازی زیرساختهای دیگری از جمله فاضلاب، دفع ضایعات جامد و شبکههای جادهای داخلی و خارجی، نقش مهمی در توسعه صنعتی کشور ایفا میکند. امکاناتی مانند مساجد، بانکها، رستورانها، سوپرمارکت و کلینیک نیز به کیفیت زندگی در این شهرک افزودهاند.
شهرک صنعتی صحار (Sohar)
شهرک صنعتی صحار (Sohar) یکی از بزرگترین و مهمترین شهرک های صنعتی عمان است که در نوامبر ۱۹۹۲ تاسیس شد. این شهرک در موقعیتی استراتژیک، در حد فاصل ۲۰۰ کیلومتری مسقط و ۱۸۰ کیلومتری دبی، قرار دارد و مساحتی بیش از ۲۱٫۶ میلیون متر مربع را پوشش میدهد. بیش از ۱۰٫۷ میلیون متر مربع از این مساحت برای سرمایهگذاری توسعه یافته و مجهز شده است.
ویژگیها و مزایا:
- نزدیکی به بندر صحار: این شهرک در مجاورت بندر صحار قرار دارد که یکی از بنادر اصلی تجاری عمان محسوب میشود. عمق ۱۷ متری این بندر امکان پذیرش نسل پنجم کشتیهای باربری عمیق را فراهم میکند و دسترسی آسان به بازارهای داخلی و خارجی را میسر میسازد.
- تنوع صنایع: شهرک صنعتی صحار میزبان صنایع متنوعی است که شامل تولید سنگ مرمر، بازیافت کاغذ، مواد غذایی، مواد شوینده، چرم، مبلمان، خمیردندان، نوشیدنی و بستنی، رزینها، شیشه، میلههای فولادی و روغن موتور میشود.
- زیرساختهای پیشرفته: این شهرک با ارائه خدماتی مانند فضای کارخانه و دفتر، تامین برق، آب، گاز، ارتباطات مخابراتی، فاضلاب، دفع ضایعات جامد، اسکان، شبکههای جادهای داخلی و خارجی، مساجد، بانکها، رستورانها، سوپرمارکت، اداره پست، کلینیک، دفاتر اداره گمرک و پلیس سلطنتی عمان، محیطی مناسب برای فعالیتهای صنعتی فراهم کرده است.
در سهماهه اول سال ۲۰۲۳، شهرک صنعتی صحار ۲۴ درخواست سرمایهگذاری دریافت کرد که از این تعداد، ۱۶ قرارداد برای فعالیتهای صنعتی، خدماتی و تجاری با مجموع سرمایهگذاری ۴۴ میلیون ریال عمانی امضا شد. در حال حاضر، این شهرک میزبان ۳۷۵ پروژه با ارزش کل سرمایهگذاری ۲٫۲ میلیارد ریال عمانی است و تعداد کارگران در آن حدود ۱۳٬۸۲۸ نفر میباشد.
شهرک صنعتی ریسوت (Raysut)
شهرک صنعتی ریسوت (Raysut) در نوامبر ۱۹۹۲ در استان ظفار، واقع در جنوب عمان، تاسیس شد. این شهرک با مساحتی بالغ بر ۳٫۸ میلیون متر مربع، یکی از مراکز صنعتی مهم در منطقه محسوب میشود. از این مساحت، ۳۰ هکتار به امکانات انبارداری اختصاص یافته و ۶۳ هکتار آن به قطعات صنعتی با اندازههای ۱۳۵۰ تا ۱۱۰۰۰ متر مربع تقسیمبندی شده است.
موقعیت جغرافیایی و دسترسی:
شهرک صنعتی ریسوت تنها ۴ کیلومتر با بندر صلاله فاصله دارد. این بندر، بهعنوان یکی از بنادر بزرگ عمان، قابلیت پذیرش کشتیهای کلاس S را دارد که از بزرگترین کشتیهای باربری جهان محسوب میشوند. موقعیت استراتژیک بندر صلاله امکان دسترسی آسان به خلیج فارس، دریای سرخ، اقیانوس هند و سواحل شرقی آفریقا را فراهم میکند. این ویژگیها، شهرک صنعتی ریسوت را به گزینهای جذاب برای سرمایهگذاران بینالمللی تبدیل کرده است.
زمینههای فعالیت واحدهای مستقر:
- لوازمالتحریر
- یخ
- ماهی و فرآوردههای آن
- جوجههای یخزده
- لولههای PVC
- ساخت فولاد
- لوازم پزشکی
- بخاریهای خورشیدی
- آرد
- کود
- روغن گیاهی
شهرک صنعتی ریسوت با ارائه تسهیلاتی مانند امکانات انبارداری، قطعات صنعتی آماده برای سرمایهگذاری و نزدیکی به بندر صلاله، محیطی مناسب برای فعالیتهای صنعتی فراهم کرده است. همچنین، دولت عمان با ارائه یارانهها و تسهیلاتی مانند عرضه گاز طبیعی، از توسعه این شهرک حمایت میکند.
نتیجهگیری
شهرک های صنعتی عمان تحت مدیریت سازمان عمومی شهرکهای صنعتی (مدائن)، توانستهاند با ارائه تسهیلات متنوع از جمله معافیتهای مالیاتی، قیمت پایین اجاره و انرژی و معافیتهای گمرکی، محیطی ایدهآل برای جذب سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی ایجاد کنند. هر یک از شهرک های صنعتی عمان مانند صور، نزوا، البریمی، مزیونه، سمائل و واحه دانش مسقط، با ویژگیهای جغرافیایی، زیرساختی و صنعتی منحصربهفرد، در تقویت اقتصاد منطقهای و ملی نقشی مؤثر ایفا کردهاند. با چنین راهبردهایی، عمان توانسته است موقعیت خود را بهعنوان یکی از قطبهای صنعتی و فناوری منطقه تثبیت کند و چشماندازی روشن برای آینده اقتصادی خود ترسیم کند.