چرا باید VAT در عمان را جدی گرفت؟ در چهارچوب سیاستهای کلان اصلاحات مالی سلطنت عمان و با هدف کاهش وابستگی تاریخی به درآمدهای نفتی، مالیات بر ارزش افزوده (Value Added Tax – VAT) از ۱۶ آوریل ۲۰۲۱ بهصورت رسمی در این کشور به اجرا درآمد. این اقدام با فرمان سلطنتی شماره ۱۲۱/۲۰۲۰ آغاز شد و تا سال ۲۰۲۵، بدون تغییر در نرخ استاندارد ۵٪، بهعنوان یکی از پایههای جدید درآمدی دولت تثبیت شده است.
نرخ ثابت ۵٪، دامنه شمول گسترده، و سیاستگذاری منعطف در تعیین معافیتها و نرخهای صفر، باعث شده این نوع مالیات، هم ابزاری مؤثر برای تأمین منابع پایدار دولت باشد و هم بستر مناسبی برای توسعه زیرساختهای اقتصادی و عدالت مالیاتی فراهم آورد.
در مقایسه با دیگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، عمان با حفظ نرخ ۵٪، یکی از رقابتیترین ساختارهای مالیاتی منطقه را ارائه داده است؛ در حالیکه عربستان سعودی از نرخ ۱۵٪ و بحرین از نرخ ۱۰٪ استفاده میکنند. این تفاوت، عمان را به مقصدی جذابتر برای سرمایهگذاران خارجی و کسبوکارهای نوپا تبدیل کرده است.
برآوردها نشان میدهد که مالیات بر ارزش افزوده، تا سال ۲۰۲۵ بین ۱.۵٪ تا ۲٪ از تولید ناخالص داخلی (GDP) عمان را تشکیل خواهد داد. این سهم، نقش مهمی در تأمین بودجه عمومی، پرداخت بدهیها، سرمایهگذاری در زیرساختها و حرکت به سوی اقتصاد متنوع غیرنفتی ایفا میکند.
علاوه بر نقش مالی، اجرای VAT همچنین باعث ارتقاء شفافیت مالی، انضباط حسابداری و ارتقای ظرفیت فنی در بخش خصوصی شده است. شرکتها و کسبوکارها اکنون بیش از هر زمان دیگر، نیازمند انطباق با استانداردهای بینالمللی حسابداری، گزارشدهی الکترونیکی و رعایت دقیق مقررات مالیاتی هستند.
در این مقاله، بهصورت گامبهگام، جامع، تحلیلی و کاملاً بهروز، تمامی ابعاد مالیات بر ارزش افزوده در عمان برای سال ۲۰۲۵ بررسی میشود — از مفاهیم پایه تا نرخها، ثبتنام، معافیتها، تخلفات، جریمهها، فرآیندهای اجرایی، استرداد مالیات، و همچنین جدیدترین تحولات قانونی مانند اجرای قانون تکمیلی مالیاتی (Pillar Two) و تعویق فاکتور الکترونیکی B2B.
چارچوب قانونی و فلسفه اجرای مالیات بر ارزش افزوده در عمان
اجرای مالیات بر ارزش افزوده (VAT) در عمان، تنها یک تحول مالی داخلی نبوده، بلکه بخشی از یک نقشه راه کلان و چندلایه برای نوسازی ساختار اقتصادی و ایجاد یک دولت درآمدزا، شفاف و دیجیتالشده بوده است. این مالیات بر پایه فرمان سلطنتی شماره ۱۲۱/۲۰۲۰ و در چارچوب توافقنامه یکپارچه مالیات بر ارزش افزوده شورای همکاری خلیج فارس (GCC VAT Agreement) طراحی شده و از سال ۲۰۲۱ تاکنون، با نظارت و اجرای مستقیم سازمان مالیاتی عمان پیش رفته است.
در سالهای بعد از اجرا، مقررات VAT بارها بهروزرسانی شدهاند؛ از جمله:
- تصمیم ۵۲۱/۲۰۲۳ که موارد استرداد مالیاتی را برای نهادهای خیریه گسترش داد
- تصمیم ۸۱/۲۰۲۵ که نیروهای مسلح و نهادهای امنیتی را نیز مشمول استرداد VAT کرد
- و تصویب قانون مالیات تکمیلی (Pillar Two) در قالب فرمان سلطنتی ۷۰/۲۰۲۴ که با هدف وضع حداقل مالیات مؤثر برای شرکتهای چندملیتی اجرا شد
این اقدامات، نهتنها بیانگر پویایی چارچوب قانونی مالیات بر ارزش افزوده در عمان هستند، بلکه نشاندهنده رویکرد تطبیقی و بهروزرسانیمحور قانونگذار عمانیاند.
این چارچوب بر پایه اهداف زیر استوار است:
- تنوعبخشی به منابع درآمد دولت و کاهش اتکا به صادرات هیدروکربنها
- افزایش شفافیت مالی و کاهش فرار مالیاتی
- تسریع دیجیتالسازی نظام مالیاتی از طریق پورتال OTA و فاکتور الکترونیکی
- هماهنگی با کشورهای عضو GCC برای تسهیل تجارت فرامرزی
- همسویی با توصیههای صندوق بینالمللی پول (IMF) برای اصلاح ساختار مالی دولت
در واقع، عمان با اجرای این نظام، خود را بهعنوان یک کشور در حال توسعه با سیاستگذاری مالیاتی مدرن و قابل رقابت در منطقه معرفی کرده است؛ سیاستی که بهویژه مورد استقبال نهادهایی مانند IMF، بانک جهانی و مشاوران بینالمللی قرار گرفته است.
از سوی دیگر، از سال ۲۰۲۳، سازمان مالیاتی عمان فرآیند دیجیتالسازی کامل تعاملات مالیاتی را آغاز کرده است. سامانه مالیاتی OTA بهعنوان هسته مرکزی این زیرساخت دیجیتال، اکنون میزبان ثبتنام، ارسال اظهارنامه، استرداد مالیات، و پرداخت جریمهها بهصورت الکترونیکی است. همچنین، اجرای مرحلهای طرح فاکتور الکترونیکی B2B که از ۲۰۲۵ اجباری خواهد شد، گامی مهم برای افزایش دقت، شفافیت و کاهش تخلفات است.
در مجموع، مالیات بر ارزش افزوده در عمان نهتنها یک ابزار درآمدی بلکه یک ابزار راهبردی برای ثبات اقتصادی، اصلاح ساختار مالی دولت، و ایجاد محیطی شفاف و رقابتی برای کسبوکارها است. این چارچوب به عمان کمک میکند تا در کنار دیگر کشورهای منطقه، به یک قطب اقتصادی قابل اتکا در خلیج فارس تبدیل شود.
نرخها و دامنه مالیات بر ارزش افزوده در عمان در سال ۲۰۲۵
نرخهای مالیات بر ارزش افزوده (VAT) در عمان، در سال ۲۰۲۵ همچنان بر سه سطح اصلی تنظیم شدهاند: نرخ استاندارد (۵٪)، نرخ صفر (۰٪) و تأمینات معاف از مالیات. این ساختار، در عین سادگی، با دقت طراحی شده تا هم گستره مناسبی از فعالیتهای اقتصادی را پوشش دهد و هم تعادل اجتماعی و کارایی اقتصادی را حفظ کند.
در قوانین مالیات بر ارزش افزوده، اصطلاح «تأمین» (Supply) به معنی هر نوع عرضه کالا یا خدمت است. این تأمینها در عمان ممکن است مشمول نرخ استاندارد، نرخ صفر یا معاف از مالیات باشند. اما تفاوت میان نرخ صفر و معاف از VAT برای کسبوکارها بسیار مهم است:
| ویژگی | نرخ صفر (۰٪) | تأمینات معاف |
|---|---|---|
| VAT روی فاکتور اعمال میشود؟ | ❌ (نرخ صفر است ولی مشمول محسوب میشود) | ❌ (غیرفعال است و فاکتور بدون VAT صادر میشود) |
| امکان بازپرداخت VAT ورودی؟ | ✅ بله | ❌ خیر |
| نیاز به گزارش در اظهارنامه؟ | ✅ بله | ✅ بله |
| مثالها | صادرات، پرواز بینالمللی، خدمات دیجیتال به غیرمقیم | آموزش، درمان، اجاره مسکونی، خدمات مالی بدون کارمزد |
توجه مهم برای کسبوکارها:
اگر در حوزه معاف فعالیت میکنید (مثل آموزشگاه، کلینیک، یا مؤسسه خیریه)، باید بدانید:
- مجاز به اخذ VAT از مشتریان نیستید
- و VAT پرداختشده در خریدهای مرتبط (مثلاً تبلیغات، خدمات IT، مواد مصرفی) قابل استرداد نیست
این موضوع تأثیر مستقیم بر قیمتگذاری، سودآوری و طراحی مدل مالی شما دارد.
اگر به اشتباه در این موارد VAT مطالبه کنید یا اعتبار VAT را بدون حق قانونی درخواست دهید، ممکن است مشمول رد اعتبار، جریمه، و بررسیهای ممیزی شوید.
نرخ استاندارد: ۵٪
این نرخ بر بیشتر کالاها و خدمات عرضهشده در عمان اعمال میشود و یکی از پایینترین نرخهای VAT در جهان و منطقه GCC محسوب میشود. برای مقایسه:
- عربستان سعودی: ۱۵٪
- بحرین: ۱۰٪
- امارات: ۵٪
- عمان: ۵٪ (ثابت در ۲۰۲۵)
برای کسبوکارهای فعال در عمان، این ثبات، مزیت رقابتی محسوب میشود؛ زیرا محیطی قابل پیشبینی، قابل محاسبه و قابل تنظیم با قیمتگذاری شفاف فراهم میسازد.
نرخ صفر: فرصت بازیابی مالیات ورودی
برخی کالاها و خدمات اگرچه مشمول VAT هستند، اما نرخ آنها صفر است. در این حالت، شرکت یا فروشنده میتواند مالیات بر ارزش افزوده پرداختشده برای خریدها و هزینههای مرتبط را از دولت بازپس بگیرد، در حالی که به مشتری نهایی مالیاتی تحمیل نمیشود.
مصادیق مهم نرخ صفر:
- اقلام غذایی اساسی
- داروها و تجهیزات پزشکی
- صادرات کالاها و خدمات
- خدمات حملونقل بینالمللی (هوایی، دریایی، زمینی)
- خدمات دیجیتال ارائهشده به غیرمقیمها
- تورهای بینالمللی، بلیط پروازهای خارجی
- خدمات به مناطق آزاد اقتصادی (در شرایط خاص)
برای کسبوکارها:
اگر شما شرکت صادراتی هستید، یا خدمات دیجیتال را به بازارهای بینالمللی میفروشید، نرخ صفر به این معناست که:
- هیچ مالیاتی به مشتری خارجی اضافه نمیکنید
- اما هزینههای شما (تبلیغات، خرید کالا، خدمات ورودی) مشمول VAT بوده و آن را پس میگیرید
- این مزیت، جریان نقدی شما را حفظ کرده و سودآوری را افزایش میدهد
مثال واقعی:
یک شرکت عمانی که نوشیدنی طبیعی تولید میکند و آن را به کویت صادر مینماید:
- نرخ VAT فروش: ۰٪
- VAT پرداختشده برای شیشه، بستهبندی، حمل و تبلیغات: قابل استرداد است
تأمینات معاف از مالیات: مسئولیت کمتر، ولی مزیت کمتر
برخی حوزهها مانند خدمات آموزشی، بهداشتی، مالی سودمحور، و املاک مسکونی، بهکلی از پرداخت و دریافت مالیات معاف هستند.
مهمترین مصادیق معافیت:
- خدمات درمانی (کلینیکها، بیمارستانها، داروخانهها)
- آموزش (مدارس، دانشگاهها، آموزشگاهها)
- فروش و اجاره املاک مسکونی
- خدمات مالی غیرکارمزدی (سپرده، وام، سود)
- حملونقل شهری مسافر
- فروش زمینهای توسعهنیافته
تفاوت کلیدی با نرخ صفر چیست؟
در نرخ صفر، شما مالیات ورودی را پس میگیرید.
در معافیت، شما نه مالیات دریافت میکنید و نه حق بازیابی مالیات ورودی را دارید.
برای کسبوکارها:
اگر شرکت شما در حوزهای مانند آموزش یا اجاره مسکن فعالیت دارد:
- نباید به مشتری VAT اضافه کنید
- ولی VAT پرداختشده برای مثلاً لوازم، تبلیغات یا خدمات حسابداری شما غیرقابل استرداد است
- پس باید هزینهها را هوشمندانه مدیریت کنید و قیمتگذاری را بر مبنای این محدودیت تنظیم نمایید
مثال واقعی:
یک آموزشگاه زبان انگلیسی در مسقط:
- نرخ VAT شهریهها: معاف
- VAT پرداختشده بابت تبلیغات یا نرمافزار مدیریت دانشآموز: غیرقابل استرداد
- نتیجه: باید هزینهها به دقت کنترل شوند چون قابلیت کسر VAT وجود ندارد
نگاه راهبردی عمان به نرخها: ترکیب عدالت اجتماعی با تحریک صادرات
ساختار سهگانه نرخها، نهتنها از نظر فنی ساده و اجراپذیر است، بلکه بر پایه اهداف استراتژیک طراحی شده:
- کالاهای مصرفی داخلی ← مشمول ۵٪ برای تأمین درآمد دولت
- نیازهای حیاتی مردم ← معاف یا دارای نرخ صفر برای کاهش فشار مالی
- صادرات، گردشگری و تجارت خارجی ← نرخ صفر برای تشویق رشد بینالمللی
این الگو، در راستای اصول جهانی طراحی VAT و منطبق بر توصیههای صندوق بینالمللی پول (IMF) و بانک جهانی برای اقتصادهای در حال گذار است.
ثبتنام در سیستم مالیات بر ارزش افزوده عمان در سال ۲۰۲۵
چه کسانی باید ثبتنام کنند و چگونه این کار را انجام دهند؟
در نظام مالیاتی عمان، ثبتنام برای مالیات بر ارزش افزوده (VAT) بر اساس گردش مالی مشمول مالیات، نوع فعالیت و وضعیت اقامت (مقیم یا غیرمقیم) انجام میشود. این فرآیند بهصورت کامل از طریق پورتال رسمی سازمان مالیاتی عمان (OTA) انجام شده و ساختاری ساده، دیجیتال و قابل رهگیری دارد.
آستانههای ثبتنام VAT در عمان
| نوع ثبتنام | آستانه گردش مالی سالانه | وضعیت |
|---|---|---|
| اجباری | بیش از ۳۸,۵۰۰ ریال عمان | الزامی برای کسبوکارهای مقیم |
| داوطلبانه | بین ۱۹,۲۵۰ تا ۳۸,۵۰۰ ریال عمان | اختیاری اما توصیهشده برای بازیابی VAT ورودی |
| بدون آستانه | صرفاً انجام تأمینات مشمول مالیات | الزامی برای کسبوکارهای غیرمقیم یا خارجی فعال در عمان |
این آستانهها بر اساس ۱۲ ماه گذشته یا پیشبینی ۳۰ روز آینده تعیین میشوند.
چه کسانی باید ثبتنام کنند؟
۱. شرکتهای مقیم عمان
کسبوکارهایی که گردش مالی مشمول VAT آنها از ۳۸,۵۰۰ ریال بالاتر میرود، ملزم به ثبتنام هستند.
۲. کسبوکارهای کوچک و متوسط (SMEs)
در صورت قرار گرفتن بین آستانه داوطلبانه، امکان بازیابی VAT ورودی و افزایش حاشیه سود فراهم است.
۳. شرکتهای خارجی / غیرمقیم (Non-Resident)
بدون درنظر گرفتن سطح درآمد، در صورتی که تأمیناتی مشمول VAT در عمان داشته باشند (مثلاً خدمات دیجیتال، مشاوره، SaaS)، باید ثبتنام کنند.
عدم ثبتنام بهموقع میتواند منجر به جریمههای جدی و از دست دادن اعتبار مالیاتی شود.
فرآیند گامبهگام ثبتنام از طریق پورتال OTA
- ورود به پورتال: https://tms.taxoman.gov.om
- انتخاب گزینه ثبتنام VAT
- وارد کردن اطلاعات پایه: CR، فعالیت، سال مالی، میزان تأمینات
- بارگذاری مدارک شامل:
- کارت شناسایی یا پاسپورت
- پروانه کسب
- صورتهای مالی
- معرفی حساب بانکی و مسئول مالیاتی
- ارسال درخواست و دریافت گواهی رسمی VAT
زمان پردازش: معمولاً کمتر از ۷ روز کاری
نکته طلایی برای کسبوکارها: ثبتنام داوطلبانه مبتنی بر هزینهها
برخی کسبوکارها ممکن است درآمد آنچنانی نداشته باشند، اما:
- برای تبلیغات دیجیتال
- خدمات مشاوره
- طراحی سایت
- واردات تجهیزات
هزینههای سنگینی پرداخت کنند.
طبق مقررات اجرایی، اگر هزینههای مشمول VAT شما از ۱۹,۲۵۰ ریال عمان عبور کند، میتوانید (و باید) داوطلبانه ثبتنام کنید تا VAT پرداختشده را بازیابی نمایید.
مناسب بـرای:
استارتاپها، فروشگاههای آنلاین، آژانسهای طراحی، شرکتهای فناوری یا افرادی که تازه وارد بازار شدهاند اما هزینهبر هستند.
ثبتنام گروهی (Group VAT Registration): فرصتی برای هلدینگها و شرکتهای بزرگ
در عمان، شرکتهایی که در ساختار هلدینگ (مالکیت مشترک) فعالیت دارند، میتوانند بهصورت گروه مالیاتی برای VAT ثبتنام کنند. در این حالت:
- شرکت مادر و زیرمجموعهها یک کد مالیاتی مشترک خواهند داشت
- تبادلات داخلی میان شرکتها مشمول VAT نیستند
- سیستم حسابداری سادهتر شده و عملیات مالیاتی متمرکزتر میشود
توجه: تمام اعضای گروه باید در عمان ثبتشده باشند و مالکیت مستقیم یا غیرمستقیم تأییدشده داشته باشند.
جریمه عدم ثبتنام
- جریمه عدم ثبتنام: تا ۱۰,۰۰۰ ریال عمان
- سایر تبعات: محرومیت از اعتبار VAT ورودی، بازپسگیری مالیات فروش، و حتی تعلیق فعالیت تجاری
اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده و الزامات انطباق در عمان (۲۰۲۵)
تعهدات گزارشدهی، پرداخت و نگهداری سوابق برای کسبوکارهای ثبتشده
پس از ثبتنام موفق در سیستم مالیات بر ارزش افزوده، کسبوکارها باید وارد فاز حیاتیتری شوند: انطباق منظم با الزامات قانونی از جمله ارسال اظهارنامه، پرداخت بدهی مالیاتی و نگهداری مستندات دقیق.
این تعهدات نهتنها مبنای روابط شفاف با اداره مالیات است، بلکه شرط لازم برای بازیابی مالیات ورودی، جلوگیری از جریمه و حفظ اعتبار مالیاتی شرکت محسوب میشود.
۱. ساختار اظهارنامه VAT: محاسبه دقیق خروجی و ورودی
در هر دوره مالیاتی، شرکت باید تفاوت بین:
- مالیات خروجی (VAT collected) از مشتریان
- و مالیات ورودی (VAT paid) به تأمینکنندگان
را محاسبه کند.
فرمول ساده:
VAT قابل پرداخت = مالیات خروجی – مالیات ورودی قابل استرداد
اگر مالیات ورودی بیش از خروجی باشد، شرکت میتواند مازاد را به دوره بعد منتقل کند یا برای استرداد آن درخواست دهد.
۲. دورههای اظهارنامه: فصلی، منظم و بدون تأخیر
کلیه کسبوکارهای ثبتشده باید هر سه ماه یک بار (فصلی)، اظهارنامه مالیاتی خود را از طریق پورتال OTA ارسال کنند.
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| تعداد دورهها | ۴ بار در سال (هر فصل) |
| مهلت ارسال | حداکثر تا ۳۰ روز پس از پایان فصل |
| زمانبندی انعطافپذیر | اگر تاریخ به روز تعطیل رسمی بیفتد → به روز کاری بعد موکول میشود |
| ابزار ارسال | پورتال مالیاتی https://tms.taxoman.gov.om |
نکته کاربردی: بسیاری از کسبوکارها اشتباه میکنند و پرداخت را با ثبت اظهارنامه یکی میدانند. در حالی که هر دو مرحله مستقل و حیاتی هستند!
۳. پرداخت بدهی مالیاتی: بهموقع، آنلاین و قابل پیگیری
مالیات بر ارزش افزوده پس از ارسال اظهارنامه، باید در همان بازه ۳۰ روزه پرداخت شود. عدم پرداخت بهموقع، منجر به جریمه تأخیر ماهانه میشود.
| روشهای پرداخت | ویژگیها |
|---|---|
| انتقال بانکی (Bank Transfer) | از طریق حساب معرفیشده در هنگام ثبتنام |
| کارت اعتباری یا دبیت کارت | برخی بانکها و پلتفرمهای پرداخت بانکی پشتیبانی میکنند |
| حواله رسمی (در برخی موارد خاص) | برای شرکتهای بینالمللی یا نهادهای خاص |
توجه: اگر اظهارنامه ارسال شود ولی پرداخت انجام نشود، همچنان جریمه تأخیر در پرداخت لحاظ میشود.
۴. نگهداری سوابق: ستون فقرات انطباق مالیاتی
تمام کسبوکارها باید کلیه اسناد، فاکتورها، قراردادها، اسناد واردات و صادرات، سوابق بانکی و گزارشهای مالی مرتبط با VAT را حداقل به مدت ۱۰ سال نگهداری کنند.
| نوع فعالیت | مدت نگهداری اجباری |
|---|---|
| فعالیتهای عمومی | ۱۰ سال از پایان دوره مالیاتی مربوطه |
| بخش املاک و مستغلات | ۱۵ سال کامل |
| ثبت دیجیتال سوابق | مجاز است اما باید در صورت درخواست، به زبان عربی قابل ارائه باشد |
نگهداری اسناد به زبان انگلیسی بلامانع است، ولی در صورت ممیزی یا درخواست رسمی، باید نسخه عربی ارائه شود.
۵. پیامدهای عدم انطباق: جریمهها، ممیزی و از دست دادن اعتبار
بیتوجهی به این تعهدات، منجر به عواقب جدی میشود:
| تخلف | پیامد |
|---|---|
| تأخیر در ارسال اظهارنامه | جریمه بین ۵۰۰ تا ۵,۰۰۰ ریال عمان |
| عدم پرداخت بهموقع VAT | جریمه ۱٪ از بدهی در هر ماه یا بخشی از آن |
| نگهداری ناقص یا غیراستاندارد اسناد | جریمه ۵۰۰ تا ۵,۰۰۰ ریال و رد اعتبار VAT |
| اظهار نادرست یا ناقص | تا ۲۵٪ مالیات پرداختنشده به عنوان جریمه |
| گزارش ندادن تغییرات مالیاتی | جریمه + امکان تعلیق ثبتنام |
جمعبندی کاربردی برای کسبوکارها:
اگر شما یک کسبوکار ثبتشده برای VAT در عمان هستید، باید:
- هر فصل اظهارنامه دقیق ارائه دهید
- بدهی را ظرف ۳۰ روز پرداخت کنید
- سوابق را حداقل ۱۰ سال (یا ۱۵ سال در املاک) نگهدارید
- در صورت تغییر در آدرس، فعالیت، مسئول مالیاتی یا حساب بانکی، در اسرع وقت به اداره مالیات اطلاع دهید
- در اظهارنامههای خود صداقت کامل داشته باشید؛ چون ممیزی VAT در عمان جدیتر از همیشه دنبال میشود
ابزارهای حسابداری و ERP برای مدیریت VAT در عمان
برای شرکتهایی با حجم عملیات بالا یا پیچیدگیهای حسابداری، استفاده از نرمافزارهای ERP و حسابداری سازگار با مقررات VAT عمان یک ضرورت حرفهای است.
ابزارهایی مانند:
- Tally ERP
- Zoho Books
- Oracle NetSuite
- SAP Business One
- QuickBooks Global Edition
این نرمافزارها به کسبوکارها کمک میکنند تا:
- مالیات خروجی و ورودی را بهصورت خودکار محاسبه کنند
- اظهارنامه VAT را با ساختار پذیرفتهشده OTA تهیه کنند
- سوابق مالیاتی را مطابق الزامات ۱۰ ساله نگهداری نمایند
- خطای انسانی را به حداقل برسانند و ریسک ممیزی را کاهش دهند
انتخاب یک ERP مناسب برای VAT میتواند هزینههای انطباق را بهشدت کاهش داده و فرآیند گزارشدهی را تسهیل کند.
اهمیت همگامسازی سیستمهای POS با VAT (مخصوص خردهفروشی، هتل و رستورانها)
در کسبوکارهایی مانند فروشگاههای زنجیرهای، رستورانها، کافیشاپها، و هتلها، نقش سیستمهای POS (Point of Sale) حیاتی است. سیستم فروش شما باید:
- بهصورت خودکار نرخ ۵٪ VAT را روی هر فاکتور اعمال کند
- اطلاعات فروش، VAT، و مالیات ورودی را بهدرستی طبقهبندی کند
- امکان تولید گزارشهای دورهای و تطبیق مالیاتی برای اظهارنامه داشته باشد
اگر سیستم POS شما این قابلیتها را نداشته باشد:
- ممکن است اظهارنامهتان ناقص یا رد شود
- یا در ممیزی با مغایرت VAT مواجه شوید که منجر به جریمه یا رد اعتبار خواهد شد
راهکار:
سرمایهگذاری روی یک POS حرفهای و سازگار با مقررات VAT عمان، یکی از مهمترین تصمیمات زیرساختی برای کسبوکارهای B2C است.
رفتار مالیات بر ارزش افزوده در بخشهای خاص اقتصادی در عمان (۲۰۲۵)
از املاک تا گردشگری و تجارت الکترونیک؛ قوانین متفاوت، پیامدهای متفاوت
اگرچه نرخ استاندارد مالیات بر ارزش افزوده در عمان ۵٪ است، اما اجرای VAT در برخی بخشهای اقتصادی به شکل ویژه و بخشمحور طراحی شده است. این طراحی انعطافپذیر به دولت امکان داده تا ضمن ایجاد درآمد، از بخشهای حساس حمایت و صادرات را تقویت کند.
۱. بخش املاک و مستغلات
| نوع فعالیت | وضعیت VAT |
|---|---|
| فروش املاک تجاری | مشمول ۵٪ |
| اجاره املاک تجاری | مشمول ۵٪ |
| نوسازی و خدمات مدیریت املاک | مشمول ۵٪ |
| فروش املاک مسکونی | معاف از VAT |
| اجاره املاک مسکونی | معاف از VAT |
| فروش زمینهای بایر | معاف از VAT |
نکته کاربردی برای توسعهدهندگان:
اگر در حوزه ساخت یا فروش املاک تجاری فعال هستید، VAT ورودی پروژههای ساخت قابل استرداد است. اما در بخش مسکونی، نمیتوانید VAT پرداختی را بازیابی کنید. این موضوع باید در مدلهای مالی پروژه لحاظ شود.
۲. بخش خدمات مالی
در VAT عمان، بین خدمات مالی مبتنی بر سود و خدمات مالی مبتنی بر کارمزد تمایز قائل شدهاند:
| نوع خدمات | وضعیت VAT |
|---|---|
| سپرده، وام، سود بانکی | معاف از VAT |
| خدمات بیمه عمر | معاف |
| خدمات بیمه غیرعمر (مثلاً بیمه خودرو) | مشمول ۵٪ |
| خدمات کارمزدی بانکی | مشمول ۵٪ |
| مشاوره مالی، مدیریت ثروت | مشمول ۵٪ |
اهمیت این تمایز: شرکتهای مالی باید درآمد خود را تفکیک کنند، چون بخشهایی از درآمد آنها مشمول VAT هستند و بخشی معاف.
۳. گردشگری و خدمات هتلداری
| نوع خدمات | وضعیت VAT |
|---|---|
| هتل، اقامتگاه، ویلاهای اجارهای | مشمول ۵٪ |
| رستوران و کترینگ | مشمول ۵٪ |
| بستههای گردشگری برای خارجیها | نرخ صفر |
| پروازهای داخلی | مشمول ۵٪ |
| پروازهای بینالمللی | نرخ صفر |
نکته برای آژانسها و اپراتورهای گردشگری: اگر خدمات شما به بازدیدکنندگان خارجی ارائه میشود، میتوانید VAT ورودی را بازیابی کرده و به مشتری مالیاتی اعمال نکنید. اما این نیازمند مستندات دقیق است.
۴. تجارت الکترونیک و خدمات دیجیتال
| فعالیت | وضعیت VAT |
|---|---|
| فروش دیجیتال به مشتریان عمانی (B2C) | مشمول ۵٪ |
| فروش خدمات دیجیتال به غیرمقیم | نرخ صفر |
| معاملات B2B توسط شرکتهای خارجی | شارژ معکوس (Reverse Charge) |
| فروشگاههای آنلاین داخل عمان | مشمول ۵٪ |
شرکتهای بینالمللی (مثلاً SaaS یا پلتفرمهای محتوا) موظفاند برای VAT در عمان ثبتنام کنند، حتی اگر حضور فیزیکی نداشته باشند.
۵. مناطق آزاد و ویژه اقتصادی
| نوع تأمین | وضعیت VAT |
|---|---|
| تأمین کالا بین مناطق آزاد و خارج از آنها | ممکن است مشمول نرخ صفر باشد (در صورت رعایت شرایط) |
| خدمات در داخل مناطق آزاد | نرخ صفر (به استثنای خدمات خاص: رستوران، فرهنگی، ورزشی و…) |
| فروش به شرکتهای ثبتنشده در مناطق آزاد | مشمول ۵٪ |
برای بهرهمندی از نرخ صفر در مناطق آزاد، موارد زیر باید رعایت شوند:
- خریدار دارای مجوز معتبر فعالیت داخل منطقه باشد
- کالا یا خدمات برای استفاده درون همان منطقه ارائه شود
- مستندات انتقال کالا دقیق ثبت شده باشد
۶. آموزش حضوری و آموزش دیجیتال؛ تفکیک دقیق، الزام ثبتنام خارجیها
در سیستم VAT عمان، حوزه آموزش بهعنوان یکی از بخشهای حساس با رفتار مالیاتی متفاوت شناخته میشود:
| نوع آموزش | وضعیت VAT |
|---|---|
| آموزش حضوری در عمان (مدارس، دانشگاهها، آموزشگاهها) | معاف از VAT |
| دورههای آنلاین ارائهشده از عمان به مشتری خارج کشور | نرخ صفر (در صورت مستند بودن) |
| آموزش آنلاین از طریق شرکت خارجی به مشتری عمانی | مشمول VAT – ثبتنام شرکت خارجی الزامی است |
| پلتفرمهای آموزشی ثبتشده در عمان (سیستم LMS، ویدیو، وبینار) | مشمول ۵٪ VAT |
نکته کلیدی برای کسبوکارهای حوزه EdTech:
اگر در خارج از عمان هستید ولی به مخاطبان داخل کشور خدمات آموزشی آنلاین میفروشید، ملزم به ثبتنام برای VAT در عمان هستید. این قانون شامل پلتفرمهای SaaS، دورههای اشتراکی، نرمافزارهای آموزش از راه دور، و وبینارها نیز میشود.
۷. الزام مستندات برای بهرهمندی از نرخ صفر در صادرات و گردشگری
بر اساس مقررات مالیاتی عمان، اعمال نرخ صفر بر صادرات کالا، خدمات بینالمللی، و بستههای گردشگری فقط در صورتی قانونی است که مدارک کافی ارائه شود.
| نوع تأمین | مدارک لازم برای نرخ صفر |
|---|---|
| صادرات کالا | فاکتور رسمی VAT + مدارک گمرکی خروج |
| صادرات خدمات | قرارداد + شواهد انجام خدمت خارج از عمان |
| تورهای بینالمللی | اطلاعات سفر مشتری + اثبات غیرمقیم بودن |
| فروش دیجیتال به غیرمقیمها | IP / Billing خارج عمان + فاکتور VAT |
در نبود مستندات کافی، اداره مالیات ممکن است VAT خروجی را مطالبه کرده و اعتبار VAT ورودی را نپذیرد.
پیشنهاد برای کسبوکارها:
سیستم فاکتورگیری، مدیریت مشتری (CRM) و نگهداری اسناد را بهگونهای طراحی کنید که در صورت ممیزی، بلافاصله قابل ارائه به سازمان مالیاتی باشند.
تخلفات و جریمههای مالیات بر ارزش افزوده در عمان (۲۰۲۵)
هر اشتباه، هزینه دارد؛ جدول کامل جرایم، نحوه پرداخت و نکات پیشگیرانه
قانون مالیات بر ارزش افزوده عمان، نظامی قاطع برای رعایت کامل، جلوگیری از تقلب، و اطمینان از شفافیت مالیاتی دارد. در سال ۲۰۲۵، با دیجیتالیشدن نظارتها و راهاندازی سامانههای الکترونیکی، میزان ممیزی و تشخیص تخلفها افزایش یافته است.
مهمترین تخلفات مالیاتی و جریمههای آنها
| نوع تخلف | مبلغ جریمه |
|---|---|
| تأخیر در ارسال اظهارنامه VAT | ۵۰۰ تا ۵,۰۰۰ ریال عمان |
| عدم نگهداری سوابق مالیاتی | ۵۰۰ تا ۵,۰۰۰ ریال |
| تأخیر در ثبتنام برای VAT | تا ۱۰,۰۰۰ ریال |
| عدم صدور فاکتور VAT | تا ۵,۰۰۰ ریال |
| اظهارنامه نادرست یا ناقص | تا ۲۵٪ از مالیات پرداختنشده |
| تأخیر در پرداخت بدهی VAT | ۱٪ اضافه در هر ماه یا بخشی از آن |
| فرار مالیاتی تعمدی | جریمه تا ۳۰۰٪ مبلغ VAT فرار شده |
| خودداری از بهروزرسانی اطلاعات مالیاتی | ۱,۰۰۰ تا ۱۰,۰۰۰ ریال و/یا حبس ۲ ماه تا ۱ سال |
| ارائه اطلاعات نادرست عمدی | ۵,۰۰۰ تا ۲۰,۰۰۰ ریال و/یا حبس ۶ ماه تا ۲ سال |
| عدم ارائه اظهارنامه VAT | ۵,۰۰۰ تا ۲۰,۰۰۰ ریال و/یا حبس ۶ ماه تا ۲ سال |
نکته مهم: جریمهها ممکن است همزمان مالی (ریال عمانی) و کیفری (حبس) باشند، بهویژه در تخلفات عمدی یا تکرارشونده.
رویه پرداخت جریمهها از طریق پورتال eTax
پرداخت جریمههای مالیاتی بهصورت الکترونیکی انجام میشود:
- ورود به پورتال eTax: https://tms.taxoman.gov.om
- بخش جریمهها (Penalties) را انتخاب کنید
- مشاهده مبلغ بدهی و جزئیات تخلف
- پرداخت از طریق:
- کارت بانکی عمانی
- حواله بانکی مستقیم
- دریافت رسید پرداخت
اگر تخلف بهاشتباه ثبت شده باشد، امکان ثبت اعتراض رسمی وجود دارد که باید همراه با اسناد پشتیبان ارسال شود.
چکلیست پیشگیرانه برای جلوگیری از جریمههای VAT
✅ تقویم مالیاتی را تنظیم کرده و ۳۰ روزهها را جدی بگیرید
✅ برای هر تأمین، فاکتور استاندارد VAT صادر کنید
✅ از نرمافزار حسابداری معتبر برای محاسبه خودکار VAT استفاده کنید
✅ در صورت تغییر آدرس، نام تجاری، فعالیت یا اطلاعات حساب بانکی، بلافاصله به سازمان مالیات اطلاع دهید
✅ اظهارنامهها را دو مرحلهای چک کنید: محتوایی و سیستمی
✅ مستندات صادرات، معافیت یا نرخ صفر را حتماً بایگانی کنید
✅ در صورت شک، مشاوره بگیرید؛ جریمهها بهمراتب سنگینتر از حقالمشاورهاند!
تأثیر ممیزی مالیاتی (Tax Audit) بر جریمهها
در صورتی که سازمان مالیاتی عمان (OTA) اقدام به ممیزی مالیاتی کند و در جریان بررسی اظهارنامههای قبلی، مغایرت یا خطاهای اساسی کشف شود، ممکن است:
- جریمههایی برای دورههای مالیاتی گذشته اعمال شود
- VAT ورودی بازپرداختشده پس گرفته شود
- یا حتی تحقیقات قانونی برای فرار مالیاتی آغاز گردد
به همین دلیل، رعایت دقیق و مستمر قوانین، نگهداری اسناد و استفاده از سیستمهای قابلاعتماد حسابداری بهترین سپر دفاعی در برابر ممیزی است.
امکان تخفیف یا حذف جریمهها در صورت همکاری داوطلبانه
بر اساس سیاستهای اجرایی سازمان مالیاتی، اگر یک کسبوکار پیش از شناسایی رسمی تخلف، خودش خطا را شناسایی، اعلام، و اصلاح کند:
- ممکن است جریمه کاهش یابد یا بهطور کامل حذف شود
- این موضوع بهویژه در مورد اصلاح داوطلبانه اظهارنامهها، اصلاح فاکتورهای نادرست یا اعلام دیرهنگام ثبتنام VAT قابل اعمال است
توصیه مهم برای مدیران مالی: در صورت کشف هرگونه خطا، به جای پنهانکاری، ابتکار عمل را در دست بگیرید و اصلاحات را داوطلبانه اعلام کنید. این کار نهتنها جریمه را کاهش میدهد، بلکه اعتبار بلندمدت کسبوکار را حفظ میکند.
استرداد مالیات بر ارزش افزوده و اعتبار مالیاتی ورودی در عمان (۲۰۲۵)
چگونه VAT پرداختشده را پس بگیریم؟ فرصتها، شرایط و روش اجرا
در نظام VAT عمان، کسبوکارهای ثبتشده میتوانند در صورتی که مالیات ورودی پرداختشدهشان بیش از مالیات خروجی دریافتی باشد، نسبت به درخواست استرداد (Refund) اقدام کرده یا اعتبار مالیاتی را به دوره بعدی منتقل کنند.
این یکی از ابزارهای کلیدی برای حفظ نقدینگی و کاهش فشار مالیاتی بهویژه در دورههای رکود یا در پروژههای سرمایهگذاری سنگین است.
تعریف: اعتبار مالیاتی ورودی (Input Tax Credit)
مالیات ورودی (VAT ورودی) همان مالیاتیست که شرکت هنگام خرید کالاها، خدمات، یا واردات مرتبط با فعالیت تجاریاش پرداخت میکند. اگر این مقدار از VAT خروجی بیشتر باشد:
✅ میتوان آن را به عنوان اعتبار به دوره بعد منتقل کرد
✅ یا در صورت واجد شرایط بودن، برای استرداد نقدی VAT درخواست داد
شرایط کلی برای مطالبه استرداد VAT
| شرط | توضیح |
|---|---|
| ثبتنام فعال در VAT | فقط برای شرکتهای ثبتشده در OTA |
| VAT ورودی بیشتر از VAT خروجی | مازاد قابل مطالبه است |
| مبلغ مازاد بیش از ۱۰۰ ریال عمان | آستانه لازم برای درخواست استرداد نقدی |
| ارائه مستندات کامل | فاکتورهای معتبر، مدارک واردات، سوابق مالی دقیق |
در غیر اینصورت، اعتبار فقط به دوره بعدی منتقل میشود و استرداد نقدی صورت نمیگیرد.
موارد ویژه قابل استرداد در سال ۲۰۲۵
طبق آخرین بهروزرسانیها، سازمان مالیاتی عمان ۶ نوع هزینه/فعالیت را واجد شرایط استرداد ویژه VAT اعلام کرده است:
- VAT پرداختشده در واردات توسط افراد غیرمشمول
- VAT اضافی پرداختشده هنگام واردات
- خریدهای سازمانهای خیریه غیرانتفاعی
- خریدهای نیروهای مسلح و نیروهای امنیتی (طبق فرمان ۸۱/۲۰۲۵)
- واردات کالا برای صادرات مجدد
- خریدهای خاص توسط نهادهای بینالمللی یا دیپلماتیک
فرآیند درخواست استرداد از طریق پورتال OTA
- ورود به پورتال مالیاتی OTA
- انتخاب گزینه “VAT Refund Request”
- تکمیل فرم آنلاین با درج مبلغ، دوره، و نوع فعالیت
- آپلود فاکتورها، گواهی واردات، و مستندات پشتیبان
- ارسال درخواست رسمی به سازمان مالیاتی
- بررسی طی ۳۰ روز کاری
- در صورت تأیید، پرداخت طی ۱۵ روز کاری
پیگیری وضعیت درخواست از داخل پورتال ممکن است. امکان ثبت اعتراض در صورت رد درخواست نیز وجود دارد.
نکات کلیدی برای موفقیت در مطالبه VAT
✅ فاکتورهای VAT باید استاندارد، دارای شماره مالیاتی، و تاریخدار باشند
✅ خدمات و کالاهای مربوطه باید مستقیماً مرتبط با فعالیت تجاری مشمول VAT باشند
✅ هزینههای شخصی، کالاهای لوکس، یا اقلام غیرقابل استناد → غیرقابل مطالبه هستند
در مورد خدماتی که هم در فعالیتهای معاف و هم مشمول استفاده میشوند، فقط نسبت به بخش مشمول میتوان اعتبار VAT گرفت (اصل تخصیص نسبی).
نکته حرفهای: اهمیت مدیریت اعتبار VAT در پروژههای سرمایهبر
شرکتهایی که وارد پروژههای ساختمانی، سرمایهگذاری صنعتی یا خرید تجهیزات سنگین میشوند، معمولاً در فازهای ابتدایی با VAT ورودی بالا و VAT خروجی پایین روبهرو هستند. مدیریت این اعتبار و درخواست استرداد منظم، میتواند جریان نقدی شرکت را تقویت کرده و فشار مالی را کاهش دهد.
تفاوت بین استرداد نقدی VAT و انتقال اعتبار به دورههای بعدی
یکی از نکاتی که بسیاری از کسبوکارها در فرآیند VAT به آن توجه نمیکنند، تفاوت بین Refund (بازپرداخت نقدی) و Carry Forward (انتقال اعتبار به دوره بعد) است.
| نوع تسویه VAT مازاد | تعریف | کاربرد اصلی |
|---|---|---|
| استرداد نقدی (Refund) | بازگرداندن مستقیم مبلغ مازاد به حساب بانکی شرکت | صادرات، پروژههای بزرگ، خیریهها، نیروهای امنیتی |
| انتقال اعتبار (Credit Carry Forward) | کسر اعتبار مالیاتی از بدهی دورههای بعدی | حالت رایج در کسبوکارهای داخلی و مستمر |
سازمان مالیاتی عمان در بسیاری از موارد، ترجیح میدهد VAT مازاد به دوره بعد منتقل شود، بهویژه زمانی که:
- کسبوکار فعالیت صادراتی ندارد
- یا مستندات استرداد کامل نباشد
- یا حجم مبلغ پایینتر از آستانه اولویت است
اگر کسبوکار شما بهدلیل فشار نقدینگی یا شرایط خاص پروژهای نیاز به استرداد نقدی دارد، حتماً در درخواست خود قید کنید که:
«درخواست ما مربوط به استرداد نقدی مالیات مازاد است، نه صرفاً انتقال به دوره بعد»
و حتماً دلایل و مدارک پشتیبان قوی ارائه دهید.
زمان و آستانه درخواست:
- درخواست بازپرداخت باید هر سه ماه یکبار ثبت شود
- حداقل مبلغ مشمول بازپرداخت: ۱۵ ریال عمانی
- سازمان مالیاتی درخواست را طی ۳۰ روز بررسی و ظرف ۱۵ روز پرداخت میکند
بازپرداخت مالیات بر ارزش افزوده به گردشگران خارجی؛ گامی برای توسعه گردشگری و خرید
در جدیدترین تصمیم سازمان مالیاتی عمان (تصمیم شماره ۸۱/۲۰۲۵)، گردشگران خارجی بهعنوان یکی از شش گروه اصلی واجد شرایط بازپرداخت VAT معرفی شدهاند. این اقدام با هدف افزایش جذابیت خرید برای بازدیدکنندگان بینالمللی و تقویت اقتصاد گردشگری عمان صورت گرفته است.
شرایط بازپرداخت VAT برای توریستها:
گردشگران خارجی میتوانند هنگام خروج از عمان، VAT پرداختی در خریدهای خود را پس بگیرند، به شرطی که:
- خرید شامل کالاهای مشمول VAT باشد
- فاکتور رسمی دارای شماره VAT ارائه شود
- مدارک زیر ارائه گردد:
| مدارک مورد نیاز برای بازپرداخت VAT گردشگران |
|---|
| فاکتور رسمی دارای VAT |
| مدرک پرداخت (رسید بانکی یا نقدی) |
| پاسپورت معتبر |
| بلیط خروج (هوایی یا زمینی) |
| در برخی موارد: ارائه فیزیکی کالا جهت تأیید گمرکی |
مثال واقعی:
خانم آنا، گردشگر آلمانی، ۱۰۰ ریال خرید انجام میدهد که ۵ ریال آن VAT است. هنگام خروج از کشور، با ارائه مدارک در گیشه بازپرداخت مالیات در فرودگاه مسقط، مبلغ مالیات را بازپس میگیرد.
هدف این سیاست چیست؟
- افزایش خرید توسط گردشگران
- ارتقاء تجربه سفر به عمان
- همتراز شدن با کشورهایی مانند امارات، فرانسه و ترکیه
- جذب ارز خارجی و تحریک خردهفروشی داخلی
سایر گروههای واجد شرایط استرداد ویژه VAT در عمان (۲۰۲۵):
- گردشگران خارجی
- هیئتهای دیپلماتیک
- انجمنهای خیریه ثبتشده
- بازپرداخت مالیات اضافی بر واردات
- صادرات مجدد کالاها
- نیروهای مسلح و امنیتی عمان (مورد جدید اضافهشده در ۲۰۲۵)
این سیاستها با هدف شفافسازی تراکنشها، تقویت اعتماد بینالمللی و جذب سرمایه غیرمستقیم از طریق مصرف خارجی طراحی شدهاند.
اصلاحات و بهروزرسانیهای کلیدی در قوانین VAT عمان در سال ۲۰۲۵
از تعویق فاکتور الکترونیکی تا اجرای قانون مالیات تکمیلی
در سال ۲۰۲۵، نظام مالیاتی عمان شاهد چند تحول مهم و راهبردی بوده که مستقیماً یا بهصورت غیرمستقیم بر مالیات بر ارزش افزوده تأثیر گذاشتهاند. در ادامه، مهمترین این تحولات را بررسی میکنیم:
۱. تصمیم ۸۱/۲۰۲۵: افزایش گروههای واجد شرایط استرداد VAT
همانطور که در بخش هشتم توضیح داده شد، طبق تصمیم جدید اداره مالیات عمان، گروههای واجد شرایط استرداد VAT از چهار به شش گروه افزایش یافتهاند. جدیدترین مورد اضافهشده، نیروهای مسلح و امنیتی عمان هستند. سایر گروهها عبارتند از:
- گردشگران خارجی
- انجمنهای خیریه
- نهادهای دیپلماتیک
- صادرات مجدد
- واردات با پرداخت VAT مازاد
این تصمیم بخشی از سیاست جذب سرمایه غیرمستقیم، شفافیت مالی و حمایت از بخشهای اولویتدار است.
۲. تعویق اجرای فاکتور الکترونیکی اجباری B2B تا سال ۲۰۲۵
طرح صورتحساب الکترونیکی اجباری (e-Invoicing) که در ابتدا قرار بود از اکتبر ۲۰۲۴ اجرا شود، بهدلیل عدم آمادهسازی کامل زیرساختها و عدم انتشار دستورالعملهای فنی، به سال ۲۰۲۵ موکول شده است.
| مرحله | وضعیت |
|---|---|
| مرحله داوطلبانه (B2B) | آوریل تا سپتامبر ۲۰۲۴ |
| اجرای اجباری | تعویق تا نیمه دوم ۲۰۲۵ |
| مدل مورد انتظار | احتمالاً مبتنی بر مدل CTC (کنترل همزمان تراکنشها) |
کسبوکارها باید از هماکنون سیستمهای ERP و نرمافزار حسابداری خود را برای صدور فاکتور دیجیتال قابل تأیید توسط OTA آماده کنند.
۳. قانون مالیات تکمیلی (Pillar Two): تأثیر غیرمستقیم بر VAT
با فرمان سلطنتی شماره ۷۰/۲۰۲۴، عمان از اول ژانویه ۲۰۲۵، قانون مالیات حداقل جهانی (Pillar Two) را اجرا کرده است. این قانون برای گروههای چندملیتی با درآمد سالانه بالای ۷۵۰ میلیون یورو الزامی است و شامل:
- DMTT: مالیات حداقلی داخلی ۱۵٪
- IIR: قانون شمول درآمد
اگرچه این قانون مستقیماً بر VAT تأثیر نمیگذارد، اما:
- ممکن است شرکتهای چندملیتی ساختار VAT خود را مجدداً بررسی کنند
- تغییراتی در شیوه گزارشگری مالی و انطباق کلی شرکتها با مقررات عمان ایجاد شود
- فاکتورهای بینالمللی و مستندسازی VAT برای شرکتهای درگیر این قانون، بسیار حساستر شود
۴. اصلاحات مناطق آزاد و قانون جدید ۳۸/۲۰۲۵
فرمان سلطنتی ۳۸/۲۰۲۵، قانون جدید مناطق آزاد و ویژه اقتصادی را به تصویب رسانده که بر نحوه اعمال نرخ صفر VAT در این مناطق تأثیر دارد. طبق این قانون:
- فقط شرکتهایی که فعالیت مجاز در محدوده منطقه و مجوز ثبتشده دارند، میتوانند از نرخ صفر در VAT استفاده کنند
- کالاها و خدمات خاص (مثلاً رستوران، فرهنگی، آموزشی) از معافیتها مستثنا شدهاند
مشاوران مالی و شرکتهای ثبتشده در این مناطق باید مستندات انتقال، ثبتنام مشتری و هدف مصرف کالا یا خدمات را دقیق ثبت کنند.
نتیجه کلان این اصلاحات:
- افزایش دیجیتالیشدن مالیات و نیاز به ERPهای سازگار با سیستم OTA
- افزایش دقت در اسناد صادرات، مناطق آزاد و خدمات مالیاتی خاص
- گسترش گروههای مشمول بازپرداخت VAT
- تأکید بر هماهنگی گزارشهای VAT با سیستمهای جدید بینالمللی
نقش راهنماهای رسمی و نشستهای تخصصی OTA در تفسیر اصلاحات
اداره مالیاتی عمان (OTA) در کنار انتشار تصمیمها و فرمانهای سلطنتی، راهنماهای رسمی، ورکشاپهای آموزشی و جلسات پرسش و پاسخ تخصصی را نیز برگزار میکند تا کسبوکارها بتوانند خود را با تغییرات مالیاتی بهروز نگه دارند.
این منابع رسمی شامل موارد زیر هستند:
راهنمای پیادهسازی فاکتور الکترونیکی (B2B e-Invoicing)
سؤالات پرتکرار درباره نرخ صفر و مناطق آزاد
فرآیند دقیق بازپرداخت VAT به گردشگران و نهادهای خاص
تحلیلهای کاربردی قانون مالیات تکمیلی (Pillar Two)
برنامه زمانبندی اصلاحات مالیاتی ۲۰۲۵
دسترسی به این منابع از طریق پورتال رسمی سازمان مالیاتی عمان: https://tms.taxoman.gov.om
پیشنهاد حرفهای:
شرکتهایی که بهطور منظم در این نشستها شرکت کرده و راهنماها را مطالعه میکنند، در ممیزیها موفقتر هستند، کمتر جریمه میشوند و فرآیند انطباق آنها روانتر است.
تأثیر مالیات بر ارزش افزوده (VAT) بر اقتصاد عمان، مصرفکنندگان و شرکتهای کوچک (۲۰۲۵)
آیا این مالیات در حال تغییر بازی اقتصادی عمان است؟
۱. نقش VAT در تنوعبخشی به درآمد ملی
مالیات بر ارزش افزوده از زمان اجرای آن در سال ۲۰۲۱ تا سال ۲۰۲۵، به منبع درآمد پایدار و پیشبینیپذیر برای دولت عمان تبدیل شده است. طبق برآوردها، درآمد VAT حدود ۱.۵٪ تا ۲٪ از تولید ناخالص داخلی (GDP) را تشکیل میدهد.
هدف اصلی دولت:
کاهش اتکا به درآمدهای نفتی و تأمین بودجه برای زیرساختها، خدمات عمومی، و برنامههای اقتصادی در چارچوب چشمانداز ۲۰۴۰ عمان.
۲. تأثیر VAT بر رفتار مصرفکننده و هزینه زندگی
- افزایش جزئی قیمتها: در برخی کالاها و خدمات، قیمتها بهواسطه اعمال ۵٪ مالیات، کمی افزایش یافتهاند
- کاهش قدرت خرید خانوارهای کمدرآمد: اگرچه کالاهای اساسی نرخ صفر دارند، اما در سایر اقلام، فشار قیمتی محسوس است
- افزایش آگاهی عمومی: مصرفکنندگان اکنون فاکتورهای VAT را بررسی میکنند، رفتار خرجکرد را مقایسه میکنند، و برای استرداد VAT (مثل گردشگران) اقدام مینمایند
دولت تلاش کرده با نرخ صفر برای اقلام ضروری، حملونقل، سلامت و آموزش، آثار منفی را تا حد زیادی کنترل کند.
۳. تأثیر VAT بر شرکتهای کوچک و متوسط (SMEs)
| مزیتها | چالشها |
|---|---|
| بازیابی مالیات ورودی | هزینههای پیادهسازی سیستم حسابداری |
| افزایش شفافیت مالی | نیاز به آموزش کارکنان مالیاتی |
| مزیت رقابتی در صادرات | فشار نقدینگی برای پرداخت بهموقع VAT |
| امکان استفاده از ثبتنام داوطلبانه | ریسک جریمه در صورت عدم انطباق دقیق |
مشوقهای دولت برای SMEها:
- ثبتنام داوطلبانه برای گردش مالی بالای ۱۹,۲۵۰ ریال عمان
- برنامههای آموزشی، راهنمای گامبهگام در پورتال OTA
- برخی معافیتها و تسهیلات برای کسبوکارهای در حال رشد
نتیجهگیری تحلیلی:
- اجرای VAT در عمان در سال ۲۰۲۵ به بلوغ نسبی رسیده
- کسبوکارها و مصرفکنندگان بهتدریج با آن سازگار شدهاند
- اصلاحات هوشمندانه، سیستم بازپرداخت برای توریستها، و پیشرفتهای دیجیتال در فاکتورینگ، این مالیات را به ابزاری مدرن و مؤثر برای دولت تبدیل کردهاند
- آینده VAT عمان، به توسعه ERP، فاکتور الکترونیکی، و یکپارچگی با اقتصاد جهانی گره خورده است
در پایان، برای مشاهده قوانین و دستورالعملهای بهروز درباره VAT، به منابع رسمی زیر مراجعه کنید:
- پورتال رسمی اداره مالیات عمان – VAT
- فرمان سلطنتی ۱۲۱/۲۰۲۰ (قانون پایه VAT)
- تصمیمات ۸۱/۲۰۲۵، ۵۲۱/۲۰۲۳، و فرمانهای ۳۸/۲۰۲۵ و ۷۰/۲۰۲۴