گذر از بن‌بست؛ مذاکرات ایران و آمریکا در رم به پیشرفت رسید

«حتی غیرممکن هم ممکن شده است»؛ عمان از توافق بر سر مرحله فنی و گام بعدی در مسقط خبر داد

در حالی‌که دومین دور از گفت‌وگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا روز شنبه، 19 آپریل 2025 در سفارت عمان در رم برگزار شد، مقامات عمانی از شکل‌گیری فضای «پیشرفت مثبت» در مذاکرات خبر دادند. این گفت‌وگوها که با میانجی‌گری رسمی عمان برگزار شد، چهار ساعت به طول انجامید و به گفته منابع دیپلماتیک، گامی مهم در مسیر رسیدن به توافقی نهایی محسوب می‌شود.

بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی X، از طرفین مذاکره‌کننده — عباس عراقچی و استیو ویتکوف — به‌خاطر رویکرد سازنده‌شان قدردانی کرد و نوشت:

«این مذاکرات در حال شتاب گرفتن است؛ و اکنون حتی غیرممکن هم ممکن شده است.»

طبق اعلام وزارت خارجه عمان، گفت‌وگوهای روز شنبه منجر به توافق برای آغاز مرحله بعدی مذاکرات شد که شامل بررسی‌های فنی و کارشناسی خواهد بود. این مرحله قرار است طی روزهای آینده در مسقط برگزار شود. هدف از این مرحله، تدوین مسیر رسیدن به توافقی است که ایران را عاری از سلاح هسته‌ای و تحریم‌ها نگاه دارد، و در عین حال استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای را برای تهران حفظ کند.

در گفت‌وگوهای رم، دو هیأت در اتاق‌هایی جداگانه مستقر شدند و وزیر خارجه عمان نقش میانجی را ایفا کرد. این ساختار همان مدلی بود که در دور نخست در مسقط نیز اجرا شده بود، اما در آن نشست، عراقچی و ویتکوف برای نخستین بار از زمان دولت اوباما، به‌صورت کوتاه رودررو گفت‌وگو کردند.

تغییر معادله با ورود به فاز فنی

در پایان نشست رم، تصمیم گرفته شد که پیش از آغاز دور سوم مذاکرات، جلسه‌ای غیرمستقیم بین کارشناسان فنی برگزار شود. به باور ناظران، ورود به این فاز نشان‌دهنده عقب‌نشینی نسبی واشنگتن از برخی مطالبات حداکثری است.

دینا اسفندیاری، تحلیل‌گر ارشد ایران در بلومبرگ، در این‌باره گفته است:

«تمرکز بر بخش فنی نشانه‌ای بسیار مثبت است و به‌وضوح بیانگر آن است که ایالات متحده، برخلاف گذشته، وارد گفت‌وگویی مبتنی بر واقع‌گرایی شده است.»

از سوی دیگر، رسانه‌های ایرانی با انعکاس فضای مثبت گفت‌وگوها، آن را حاصل موضع قدرت تهران دانسته‌اند. روزنامه کیهان در تیتر نخست خود نوشت:

«قدرت نظامی ایران، آمریکا را پای میز مذاکره کشاند.»

نشانه‌ای از امکان تفاهم یا تکرار الگوهای گذشته؟

در حالی‌که هیأت ایرانی بر روشن بودن چارچوب مطالبات تهران تأکید دارد، برخی ناظران نسبت به احتمال وقت‌کشی از سوی ایران هشدار داده‌اند. با این حال، طبق اظهارات مقامات ایرانی، هم‌راستایی بر سر اصول کلی در گفت‌وگوهای رم شکل گرفته و گام بعدی در مسقط، تعیین‌کننده مسیر نهایی خواهد بود.