عمان چند مسیر فعال برای تجارت ترجیحی دارد: توافق تجارت آزاد دوجانبه با آمریکا، توافق های شورای همکاری خلیج فارس با سنگاپور و کشورهای افتا، چارچوب تجارت ترجیحی عربی و همچنین ترتیبات گمرکی داخل شورای همکاری. اما وجود یک توافق به این معنا نیست که هر کالایی با مبدا آن کشور خودکار بدون تعرفه وارد یا صادر می شود؛ کد تعرفه، قواعد مبدا، اسناد حمل، گواهی مبدا و شرایط حمل مستقیم برای هر محموله تعیین کننده است.
در یک نگاه
عمان با آمریکا یک توافق تجارت آزاد فعال دارد که از سال ۲۰۰۹ اجرا شده است.
عمان از طریق شورای همکاری خلیج فارس در توافق های فعال با سنگاپور و کشورهای افتا مشارکت دارد.
کالاهای واجد شرایط عربی نیز می توانند تحت چارچوب تجارت آزاد عربی از ترجیحات گمرکی استفاده کنند.
ثبت شرکت یا حضور در منطقه آزاد به تنهایی برای ایجاد مبدا عمانی کافی نیست.
اظهارنامه تجاری در سامانه بیان برای شرکت ها هزینه منتشرشده ۱۵ ریال عمان دارد.
برای پرونده های حساس می توان پیش از معامله درباره مبدا، طبقه بندی تعرفه ای یا ارزش گمرکی از گمرک عمان رای مقدماتی درخواست کرد.
موافقت نامه های تجاری فعال عمان کدام اند؟
برای تصمیم تجاری باید ابتدا بین توافق های واقعا قابل استفاده و مذاکراتی که هنوز به مرحله اجرا نرسیده اند تفکیک کرد. فهرست توافق های گمرک عمان در حال حاضر توافق عمان و آمریکا، توافق شورای همکاری با سنگاپور، توافق شورای همکاری با افتا و موافقت نامه تسهیل و توسعه تجارت بین کشورهای عربی را در مجموعه توافق های اجرایی خود نشان می دهد.
این موضوع برای صادرکننده مهم است، چون مزیت تعرفه ای فقط زمانی ارزش اقتصادی دارد که بتوان آن را در اظهارنامه واقعی مطالبه کرد. عنوان یک توافق یا خبر پایان مذاکرات به تنهایی برای قیمت گذاری صادرات، انتخاب کشور مقصد یا طراحی زنجیره تامین کافی نیست.
توافق تجارت آزاد عمان و آمریکا
توافق تجارت آزاد عمان و آمریکا از ۱ ژانویه ۲۰۰۹ وارد مرحله اجرا شد. بر اساس راهنمای رسمی توافق با آمریکا، عمان این توافق را با فرمان سلطانی شماره ۱۰۹/۲۰۰۶ تصویب کرده و کاهش تعرفه های مشمول طبق برنامه توافق تا ۱ ژانویه ۲۰۱۸ تکمیل شده است.
این به معنای معافیت خودکار هر کالای آمریکایی نیست. کالا باید از نظر قواعد مبدا و شرایط واردات مستقیم واجد شرایط باشد و گمرک بتواند مبدا آن را از اسناد تجاری، حمل یا نشانه های مبدا احراز کند.
توافق شورای همکاری و سنگاپور
عمان از طریق شورای همکاری خلیج فارس در توافق تجارت آزاد با سنگاپور حضور دارد. طبق راهنمای گمرک برای سنگاپور، این توافق از ۱ ژانویه ۲۰۱۵ اجرا شده و تجارت کالا و خدمات و همچنین خریدهای دولتی را پوشش می دهد.
در این توافق، کالاها بر اساس طبقه تعرفه ای یکسان برخورد نمی شوند. گروهی از کالاها از آغاز اجرا معاف شدند، گروه دیگری تا ۱ ژانویه ۲۰۲۰ به معافیت کامل رسیدند و برخی اقلام همچنان تحت تعرفه قبلی باقی ماندند.
Investors Interaction and Growth Network
The most comprehensive and professional platform offering company registration, B2B networking, and investment consulting services for business startup or development in Oman.
در سه گام کوتاه بگویید دنبال چه هستید. کارشناس ما پرونده را بررسی میکند و نتیجه را همراه برآورد هزینه و زمان به شما اعلام میکند.
1خدمت مورد نظر
2جزئیات
3راه ارتباطی
توافق شورای همکاری و افتا
توافق افتا بازارهای ایسلند، لیختن اشتاین، نروژ و سوئیس را پوشش می دهد. راهنمای رسمی افتا می گوید این توافق برای عمان از ۱ ژوئیه ۲۰۱۵ اجرا شده است.
در این توافق نیز همه کالاها وضعیت یکسان ندارند. برخی گروه ها از ابتدای اجرا معاف شدند، برخی در دوره انتقال به معافیت رسیدند و گروه هایی مانند اقلام خارج از توافق یا کالاهای ممنوع همچنان تابع محدودیت و تعرفه مربوط به خود هستند.
تجارت ترجیحی با کشورهای عربی
عمان در موافقت نامه تسهیل و توسعه تجارت بین کشورهای عربی نیز حضور دارد. بر اساس راهنمای تجارت بین کشورهای عربی، کالاهای عربی واجد شرایط می توانند از معافیت های گمرکی و ترجیحات مربوط استفاده کنند.
یکی از معیارهای مهم در این چارچوب، ارزش افزوده حاصل از تولید در کشور عضو است. گمرک عمان در راهنمای خود حداقل عمومی ۴۰ درصد ارزش افزوده در کشور عضو را برای احراز مبدا عربی ذکر می کند.
این توافق ها برای چه کسب و کارهایی اهمیت بیشتری دارند؟
بیشترین اثر برای تولیدکننده، صادرکننده، واردکننده و سرمایه گذاری است که انتخاب محل تولید یا مونتاژ را بر اساس بازار مقصد انجام می دهد. اگر شرکت فقط برای بازار داخلی عمان فعالیت می کند، توافق های تجارت آزاد معمولا عامل اصلی انتخاب ساختار شرکت نیستند.
برای شرکتی که می خواهد عمان را به پایگاه تولید و صادرات تبدیل کند، موضوع متفاوت است. قبل از تصمیم درباره سرمایه گذاری در عمان باید مشخص شود محصول نهایی واقعا می تواند مبدا عمانی یا مبدا واجد شرایط توافق را کسب کند یا خیر.
همین منطق برای تاجری که درباره صادرات به عمان تحقیق می کند نیز کاربرد دارد. کشور ارسال کننده کالا لزوما کشور مبدا نیست و صرف ورود کالا از یک بندر یا منطقه آزاد کشور عضو، ترجیح گمرکی ایجاد نمی کند.
چطور بررسی کنیم یک کالا واقعا مشمول تعرفه ترجیحی است؟
بررسی باید از خود کالا شروع شود، نه از نام کشور یا محل ثبت شرکت. مسیر عملی شامل تعیین کد تعرفه، انتخاب توافق مرتبط، بررسی قاعده مبدا، کنترل مسیر حمل و آماده کردن مدارک مطالبه ترجیح است.
کد تعرفه کالا را مشخص کنید. بدون طبقه بندی دقیق کالا نمی توان فهمید آن ردیف در توافق مربوط معاف، کاهش یافته، مستثنی یا محدود است.
توافق قابل اعمال را تعیین کنید. مثلا برای کالای دارای مبدا آمریکا، توافق عمان و آمریکا بررسی می شود؛ برای کالاهای افتا یا سنگاپور، توافق مربوط به شورای همکاری ملاک است.
قاعده مبدا همان کالا را بررسی کنید. ثبت شرکت، مالکیت برند یا کشور صادرکننده به تنهایی مبدا را تعیین نمی کند. میزان تولید، ارزش افزوده یا سایر معیارهای توافق باید احراز شود.
مسیر حمل را کنترل کنید. در چند توافق، ترانزیت از کشور ثالث قابل قبول است اگر کالا تحت کنترل گمرکی بماند و پردازشی فراتر از عملیات لازم برای حمل یا حفظ کالا انجام نشود.
مدارک مبدا و حمل را پیش از ارسال آماده کنید. نوع مدرک میان توافق ها متفاوت است؛ برای بعضی توافق ها گواهی مبدا خاص لازم است و در برخی موارد اسناد تجاری می توانند کفایت کنند.
ترجیح را در اظهارنامه گمرکی مطالبه کنید. توافق تجاری جای اظهارنامه، مجوزهای محصول یا کنترل های گمرکی را نمی گیرد.
برای پرونده مبهم رای مقدماتی بگیرید. گمرک عمان امکان درخواست رای مقدماتی درباره مبدا، طبقه بندی تعرفه ای و ارزش گمرکی را فراهم کرده است.
قواعد مبدا مهم تر از محل ثبت شرکت هستند
اشتباه رایج این است که تصور شود کالایی که از شرکت عمانی صادر می شود، خودکار کالای عمانی محسوب می شود. قواعد مبدا برای جلوگیری از همین وضعیت طراحی شده اند و مشخص می کنند چه مقدار تولید یا تغییر واقعی باید در کشور عضو انجام شده باشد.
برای نمونه، در چارچوب تجارت عربی گمرک عمان حداقل عمومی ۴۰ درصد ارزش افزوده را مطرح می کند. در راهنمای توافق عمان و آمریکا نیز برای برخی تجهیزات با قطعات دارای مبداهای مختلف، شرط ۳۵ درصد ارزش افزوده در کنار سایر شرایط مبدا ذکر شده است.
بنابراین وارد کردن کالای آماده، تعویض بسته بندی یا عبور دادن آن از انبار عمان لزوما مبدا جدید ایجاد نمی کند. برای هر محصول باید قاعده همان توافق و همان ردیف تعرفه بررسی شود.
منطقه آزاد چه اثری بر استفاده از توافق های تجاری دارد؟
منطقه آزاد می تواند برای تولید، انبارداری و لجستیک مناسب باشد، اما حضور در آن خودکار حق استفاده از تعرفه ترجیحی ایجاد نمی کند. معیار همچنان قواعد مبدا و شرایط حمل توافق مربوط است.
خدمت گواهی مبدا مناطق آزاد برای کالاهای خارجی یا کالاهای تولیدشده در منطقه آزاد وجود دارد، اما داشتن گواهی به تنهایی جایگزین شرایط ماهوی مبدا در توافق تجارت آزاد نیست.
حتی در موضوع ترانزیت نیز تفاوت مهمی وجود دارد. بعضی توافق ها اجازه می دهند کالا از کشور ثالث یا منطقه آزاد عبور کند، مشروط به اینکه تحت کنترل گمرکی بماند و پردازش غیرمجاز روی آن انجام نشود؛ در مقابل، تقسیم محموله یا صدور اسناد جدید در برخی ساختارها ممکن است شرط حمل مستقیم را از بین ببرد.
مدارک لازم برای مطالبه تعرفه ترجیحی
فهرست مدارک واحدی برای همه توافق ها وجود ندارد. مدارک باید بر اساس توافق، نوع کالا و نوع اظهارنامه انتخاب شوند.
فاکتور خرید یا فاکتور تجاری؛
بارنامه یا سند حمل؛
درخواست واردکننده برای استفاده از رفتار تعرفه ای ترجیحی، هرجا که توافق آن را مقرر کرده باشد؛
گواهی مبدا یا سند مبدا مقرر در توافق؛
گواهی جابه جایی یورو ۱ برای بسیاری از پرونده های افتا؛
گواهی مبدا عربی برای کالاهای مشمول چارچوب تجارت عربی؛
مجوزهای بخشی کالا، هرجا که واردات یا صادرات به تایید دستگاه تخصصی نیاز داشته باشد؛
اسناد اضافی برای اثبات حمل مستقیم، ترانزیت تحت کنترل گمرک یا ارزش افزوده، در صورت درخواست گمرک.
برای صادرات به کشورهای عربی، سنگاپور یا کشورهای افتا، خدمت دولتی گواهی مبدا برای شرکت های عمانی در درگاه رسمی دولت معرفی شده است.
تفاوت مدارک در آمریکا، سنگاپور و افتا
سه توافق مهم عمان الزامات یکسانی ندارند. قبل از آماده کردن اسناد، باید توافق مقصد را جداگانه بررسی کرد.
آمریکا
در توافق عمان و آمریکا، گمرک عمان اعلام می کند گواهی مبدا مستقل همیشه الزامی نیست. اگر مبدا از فاکتور، اسناد حمل یا نشانه های مبدا قابل اثبات باشد، همین اسناد می توانند برای بررسی مورد استفاده قرار گیرند.
سنگاپور
برای سنگاپور، فاکتور، بارنامه، درخواست استفاده از ترجیح و گواهی مبدا مقرر در توافق در فهرست مدارک آمده است. برای محموله های واجد شرایط کمتر از ۱۰۰۰ دلار آمریکا یا معادل آن، در صورت درج مبدا در فاکتور، استثنای گواهی مبدا پیش بینی شده است.
افتا
در تجارت با افتا، گواهی جابه جایی یورو ۱ یکی از مدارک اصلی اثبات مبدا است. گمرک عمان اعتبار معمول این مدرک را ۱۲ ماه از تاریخ صدور بیان می کند.
هزینه ها و زمان های قابل استناد
برای خود «توافق تجارت آزاد» یک هزینه یا زمان رسیدگی واحد وجود ندارد. اعداد رسمی مربوط به خدمت مشخص گمرکی یا مجوز مشخص هستند و نباید به کل فرایند تعمیم داده شوند.
این مجوز یک سازوکار خاص است و با معافیت عادی ناشی از قواعد مبدا یکی نیست.
زمان هدف تایید همان مجوز
۲ ساعت
برای خدمت خاص مجوز در ساعات رسمی اعلام شده است.
زمان هدف آزادسازی کالا در همان خدمت
۲ ساعت پس از ارائه برای بازرسی
برای همان مجوز خاص و پس از ارائه کالا به بازرسی اعلام شده است.
برای مجوز خاص معافیت شورای همکاری، درخواست باید پیش از واردات و حداقل دو هفته قبل از ورود کالا ارائه شود. این شرط را نباید با تمام واردات ترجیحی شورای همکاری یا سایر توافق ها یکی دانست.
رای مقدماتی گمرک چه زمانی ارزش دارد؟
اگر ارزش معامله بالاست یا مبدا و کد تعرفه محل اختلاف است، رای مقدماتی می تواند قبل از قرارداد یا ارسال کالا ریسک را کاهش دهد. سامانه رای مقدماتی گمرک برای مبدا، طبقه بندی تعرفه ای و ارزش گمرکی استفاده می شود.
هر کالا و هر موضوع نیاز به درخواست جداگانه دارد. گمرک همچنین می تواند اطلاعات تکمیلی مطالبه کند و برای ارائه آن ۲۱ روز مهلت بدهد؛ اعتبار رای نیز طبق راهنمای منتشرشده معمولا بین سه ماه تا یک سال تعیین می شود.
توافق های در حال مذاکره را با توافق فعال اشتباه نگیرید
کره جنوبی، نیوزیلند، هند، پاکستان و بریتانیا باید جدا از فهرست توافق های اجرایی نمایش داده شوند. در منابع رسمی بررسی شده تا ۶ اکتبر ۲۰۲۶، شواهد کافی برای اعلام یک ترجیح تعرفه ای اجرایی و قابل مطالبه برای این پرونده ها وجود ندارد.
در مورد بریتانیا حتی میان اطلاعیه های رسمی سال ۲۰۲۶ اختلاف در توصیف مرحله کار دیده می شود. تا زمانی که امضا، تصویب و تاریخ اجرای قطعی تایید نشود، نباید برای قیمت گذاری یا قرارداد فروش روی معافیت این توافق حساب کرد.
اشتباهات رایج در استفاده از توافق های تجاری عمان
بیشتر خطاها از یکی دانستن «کشور طرف توافق» با «کالای واجد شرایط» ایجاد می شود. قبل از محاسبه حاشیه سود صادرات، باید پرونده واقعی محصول بررسی شود.
فرض اینکه هر کالای ارسال شده از عمان، مبدا عمانی دارد؛
فرض اینکه هر ردیف تعرفه ای در یک توافق به صفر رسیده است؛
استفاده از کشور فروشنده به جای کشور واقعی مبدا؛
بی توجهی به تغییر اسناد یا تقسیم محموله در منطقه آزاد؛
صدور کالا پیش از آماده شدن مدرک مبدا مورد نیاز؛
استفاده از خبر پایان مذاکرات به عنوان مدرک اجرای توافق؛
محاسبه قیمت فروش بدون بررسی کد تعرفه و استثناهای کالایی؛
فرض اینکه معافیت گمرکی، نیاز به اظهارنامه یا مجوز محصول را حذف می کند.
سوالات متداول درباره موافقت نامه های تجاری عمان
عمان با چه کشورهایی توافق تجارت آزاد فعال دارد؟+
عمان یک توافق دوجانبه فعال با آمریکا دارد و از طریق شورای همکاری در توافق های فعال با سنگاپور و کشورهای افتا، یعنی ایسلند، لیختن اشتاین، نروژ و سوئیس، مشارکت می کند. تجارت ترجیحی با کشورهای عربی نیز تحت چارچوب مربوط به تجارت بین کشورهای عربی انجام می شود.
آیا صادرات از عمان به آمریکا همیشه بدون تعرفه است؟+
خیر. وجود توافق عمان و آمریکا به تنهایی کافی نیست. محصول باید قواعد مبدا و شرایط مربوط به حمل و اسناد را رعایت کند و ردیف تعرفه ای آن در چارچوب توافق واجد رفتار ترجیحی باشد.
آیا ثبت شرکت در عمان باعث ایجاد مبدا عمانی می شود؟+
خیر. ثبت شرکت، داشتن دفتر یا صدور فاکتور از عمان مبدا کالا را تغییر نمی دهد. مبدا بر اساس قواعد همان توافق و میزان تولید، ارزش افزوده یا تغییر واقعی انجام شده روی محصول تعیین می شود.
آیا شرکت منطقه آزاد می تواند از توافق های تجاری استفاده کند؟+
ممکن است، اما منطقه آزاد به خودی خود مزیت را ایجاد نمی کند. محصول باید قواعد مبدا و شرایط حمل توافق مربوط را رعایت کند و در برخی سناریوها نحوه ورود، خروج یا پردازش کالا در منطقه آزاد بر شرط حمل مستقیم اثر می گذارد.
برای استفاده از توافق عمان و آمریکا گواهی مبدا لازم است؟+
همیشه نه. گمرک عمان اعلام می کند که در این توافق می توان مبدا را با فاکتور، اسناد حمل یا نشانه های مبدا اثبات کرد. با این حال، مدارک باید برای احراز شرایط همان محموله کافی باشند.
آیا توافق شورای همکاری و بریتانیا اکنون قابل استفاده است؟+
بر اساس منابع رسمی بررسی شده تا ۶ اکتبر ۲۰۲۶، نباید آن را یک توافق تعرفه ای اجرایی فرض کرد. اطلاعیه های رسمی سال ۲۰۲۶ درباره مرحله مذاکرات یکدست نیستند و شواهد قطعی اجرا و امکان مطالبه ترجیح هنوز تایید نشده است.
قبل از انتخاب عمان به عنوان پایگاه صادرات چه کاری انجام دهید؟
قبل از ثبت ساختار، اجاره محل تولید یا عقد قرارداد صادرات، چهار مورد را برای همان محصول کنار هم قرار دهید: کد تعرفه، بازار مقصد، قاعده مبدا و مسیر حمل. بعد می توان سنجید که مزیت تعرفه ای واقعی است یا فقط روی کاغذ جذاب به نظر می رسد.
اگر قصد دارید ساختار شرکت، محل فعالیت و مسیر صادرات را بر اساس بازار هدف طراحی کنید، از طریق فرم بررسی کانسکت اطلاعات محصول، کشور مقصد و مدل فعالیت را ارسال کنید تا موضوع ثبت شرکت و ساختار تجاری جدا از ادعای تعرفه ای بررسی شود.
نظرات و تجربه‌ها
تجربه مفید خود را بنویسید یا سوال مرتبط بپرسید.